fbpx
Artikel

Storingen door magnetiet?

Verwarring over storingsgevoelige energiezuinige circulatiepompen door vervuiling met ijzerdeeltjes. Websites waarschuwen dat de pomp met A-label wordt bedreigd door metaaldeeltjes. Is een magneetfilter nu verplichte kost bij de nieuwe generatie HR-ketels met A-labelpomp?

Sinds 1 september mag geen HR-ketel of vloerverwarmingsverdeler meer de fabriek verlaten zonder energiezuinige circulatiepomp. Deze moeten zijn voorzien van het energielabel A. De duurdere HR-toestellen waren al eerder voorzien van dit type pomp, die gebruik maakt van DC-motoren (gelijkstroom) met permanente magneten. In dat laatste zou het gevaar schuilen. De pomp, ook wel EC-pomp genoemd, trekt uit het langsstromende CV-water metaaldeeltjes aan, het zogenaamde magnetiet, ook als de pomp niet draait. Die permanente aantrekkingskracht zou niet bevorderlijk zijn voor de levensduur, klinkt het. Er zijn zelfs websites die kreten in de lucht gooien als ”de energiezuinige A-labelpomp wordt bedreigd”. Zelfs Grundfos stelt: “Het nadeel van deze motoren is vaak dat deze een magnetisch veld in de pomp creëren. Dit magnetisch veld kan metaaldeeltjes aantrekken die schadelijk zijn voor de essentiële onderdelen, zelfs wanneer de pomp niet draait.” Wat is er aan de hand?

Fabrikanten kennen geen verhoogde uitval van moderne energiezuinige pompen.
Fabrikanten kennen geen verhoogde uitval van moderne energiezuinige pompen.

Intergas: geen verhoogde uitval

Ketelfabrikant Intergas merkt tot op heden geen extra storing aan energiezuinige circulatiepompen, zoals die standaard in de HReco zijn gemonteerd en sinds dit najaar ook in de populaire HRe-toestellen. Roy van der Laan van Intergas: “We zien tot nu toe geen verhoogde uitval van A-labelpompen ten opzichte van standaardpompen.” Intergas raadt een magneetfilter niet op voorhand aan. “Behandel een A-labelpomp zoals je ook een standaardpomp behandelt. Als je een installatie hebt waarvan je verwacht dat die vuil is, is het advies om een vuilfilter toe te passen.” Wel staat in het voorschrift dat de installateur bij het plaatsen van een nieuwe Intergas-ketel de installatie moet spoelen. Maar in de praktijk weet Van der Laan dat bij een ketel op zolder de installatie alleen het bovenste gedeelte waterloos wordt gemaakt. “Daarom zeg ik ook dat we geen verhoogde uitval zien. Naar mijn idee valt het allemaal wel mee.”

Nefit: minder storingen

Nefit/Bosch, die zelf de pompen met DC-motoren fabriceert, geeft via marketingmanager Jan Bosch een soortgelijke reactie. “De CV-pomp van Nefit/Bosch is speciaal ontwikkeld om vervuiling te voorkomen. TrendLine HR-ketels zijn al sinds de introductie in 2012 voorzien van een Low Energy A-labelpomp. We zien bij geen enkele toepassing verhoogde uitvalcijfers.” Sterker nog, de energiezuinige pomp zou wel eens minder storingsgevoelig kunnen zijn, voorspelt Bosch. “We verwachten ook in de toekomst lagere uitvalcijfers omdat onze A-labelpompen een groter aanloopkoppel hebben, waardoor deze ook bij zwaar draaien toch aanlopen.” Om die reden ontbreekt bij de nieuwe pomp (van alle fabrikanten) ook het schroefje om de pomp bij een vastloper weer een slinger te kunnen geven.

Moderne HR-ketels zijn uitgerust met A-labelpompen met magneten, die metaaldeeltjes als vervuiling zouden aantrekken.
Moderne HR-ketels zijn uitgerust met A-labelpompen met magneten, die metaaldeeltjes als vervuiling zouden aantrekken.

Itho: waarschuwing

Itho Daalderop is de enige ketelfabrikant die op de website waarschuwt voor magnetiet in de CV-installatie. “De vervuiling door magnetiet kan eigenlijk simpel worden bestreden, door de hoeveelheid zuurstof in het CV-water zo veel mogelijk te beperken door het toepassen van een luchtafscheider.” Daarnaast geeft het bedrijf de tip om bij storing door magnetiet de totale installatie te spoelen met leidingwater. De tips gaan vooral over aanslag in de warmtewisselaar. Op de vraag of magnetiet ook invloed heeft op de circulatiepomp in de toestellen van Itho Daalderop, verwijst het bedrijf naar Wilo. Bij de Base Cube duo die sinds 2013 met de EC-pomp is uitgerust, is Itho Daalderop geen storing bekend. Wilo geeft via een mail van Hans Klopper ook geruststellende geluiden af. ”Zolang de waterkwaliteit in een systeem correct is, is er geen noodzaak tot toepassen van vuilafscheiders om uitval van pompen te voorkomen.” Van een verhoogde uitval is geen sprake, wat sommige berichten op internet ook beweren. “Wij spreken de stelling tegen dat bij vervuilde systemen met HR-pompen met EC-motoren een verhoogde uitval te verwachten is.” Wilo wijst erop dat een EC-pomp nauwelijks warm wordt door het geringe vermogen (4 tot 20 W) en geen koelwater nodig heeft. “Daardoor dus ook veel minder medium nodig heeft om de gesloten rotorbus te koelen dan wel te smeren. Verder zijn de huidige toegepaste filtertechnieken en labyrint-inrichtingen in deze rotorbussen veel effectiever dan de filterconcepten op asynchrone natlopermotoren.” Alleen bij veel corrosie-vervuiling in het systeem, meestal door een overmaat van lucht, vindt Wilo het verstandig maatregelen te treffen.

Bij nieuwe circulatiepompen ligt de laatste jaren de nadruk vooral sterk op energiebesparing.
Bij nieuwe circulatiepompen ligt de laatste jaren de nadruk vooral sterk op energiebesparing.

Biral: geen extra onderhoud

Biral meldt dat bij het nieuwe ontwerp van de EC-pompen “de magnetietgevoelige onderdelen zo zijn afgeschermd dat deze niet meer in (direct) contact komen met het CV-water.” Dat gebeurt door het gedeelte dat permanent magnetisch is via een aparte ‘kamer’ te scheiden van het te verpompen water. “Zelfs in verouderde leidingsystemen kan men deze pomp toepassen”, meldt Biral op de website. Hoe het precies in elkaar steekt, wil Biral telefonisch niet vertellen, maar wel maakt het bedrijf duidelijk dat de pomp geen ingebouwd filter heeft, dus ook geen extra onderhoud nodig heeft. In een CV-installatie waar bij de oude conventionele pomp geen filter was aangebracht, hoeft ook bij vervanging door een Biral-pomp, bijvoorbeeld op de vloerverwarmingsverdeler, geen filter te worden gemonteerd.

Grundfos: maatregelen

Grundfos kondigde in december bij de nieuwe versie van de Alpha2 maatregelen tegen magnetietvervuiling aan. De as is voortaan van keramiek gemaakt zodat er helemaal geen aantrekkingskracht is. Volgens Justin Nijssen mag je hieruit niet de conclusie trekken dat de oudere Alpha- en Magna-pompen gevoeliger zijn. Integendeel: de grotere Magna-pompen zijn al sinds 2000 op de markt en Grundfos merkt niet dat deze vaker kapot gaan of vastlopen. Dat komt vanwege de geringe warmteontwikkeling in de energiezuinige pomp. De hoeveelheid koelwater langs de magnetische delen is zeer beperkt. Nijssen: “De doorgangen zijn heel klein. Omdat de pompen zo energiezuinig zijn, hebben deze weinig water nodig voor koeling.” Dat Grundfos nu de as helemaal magnetisch vrij maakt, moet voorkomen dat in situaties met extreme vuilheid er toch problemen ontstaan. Het is daardoor uitgesloten dat een pomp zelfs bij extreme hoeveelheden magnetiet uitvalt. “Precies”, zo beaamt Nijssen. Overigens vindt hij het wel verstandig om een vervuilde installatie aan te pakken omdat het rendement van het systeem terugloopt. Maar een magneetfilter of chemisch middel plaatsen om magnetiet af te vangen ter bescherming van alleen de pomp, is overbodig.

Magnetiet kan voor problemen zorgen bij een overmaat van lucht in de CV-installatie.
Magnetiet kan voor problemen zorgen bij een overmaat van lucht in de CV-installatie.

Xylem: wel problemen

Opvallend is dat pompfabrikant Xylem een ander geluid laat horen via George van de Rijt. Het gebruik van permanentemagneetmotoren en daarmee het hechten van magnetiet heeft op lange termijn wel degelijk effect op het rendement van de pomp en installatie. “Met name na renovaties of na het bijvullen van het CV-systeem kunnen er problemen ontstaan, omdat er lucht in het systeem komt. Testen die Xylem heeft uitgevoerd op diverse pompen hebben uitgewezen dat metaaldeeltjes zich hechten aan de pomp. Op lange termijn zal de pomp door deze vervuiling meer energie opnemen of blok keren. Dit is dan ook de reden waarom Xylem onder het productmerk Lowara een circulatiepomp heeft ontwikkeld met een speciale techniek om het hechten van magnetiet en daarmee verlies in rendement te voorkomen. Middels het keramische sferische balrotor-principe wordt het CV-water weggeleid van de stator waardoor het magnetiet niet blijft hechten in de pomp. Dit wordt ook wel de antiblokkeertechnologie genoemd.” Deze techniek wordt op dit moment alleen toegepast op kleinere circulatiepompen. “Wanneer een Xylem-pomp in de CVketel of warmtepomp wordt gebruikt, is er dan ook qua pomp geen magnetietfilter nodig.” Bij de grotere circulatiepompen in de utiliteitssystemen juicht Xylem het gebruik van een magnetische vuilafscheider wel toe. Het verbetert het totale rendement en zorgt voor een optimale werking van een installatie.”

Tekst: Richard Mooi, foto’s: fabrikanten

Dit artikel is verschenen in Installatie en Sanitair 2-2016. Klik hier voor een voordelig (proef)abonnement.