Warmtewanden en warmtepompboiler in woonproject

Een ecologisch woonproject in Driebergen is compact gebouwd. De woningen zijn voorzien van vacuümtoiletten en een warmtepompboiler en worden volledig verwarmd met warmtewanden. Een bewonerscollectief ontwikkelde in Driebergen een ecologisch woonproject in een voormalige kloostertuin. Vanwege landschappelijke inpassing mochten de 20 woningen en gemeenschappelijke ruimte slechts 800 m2 grondoppervlak beslaan. Het leverde een compact complex op met woningen die sterk variëren in grootte en prijs. Architecten Eva van Panhuys en Rob Bais zetten hoog in op duurzaamheid. Wel had elke individuele bewoner als opdrachtgever daarin zelf het laatste woord, waardoor soms afwijkende keuzes werden gemaakt.

WKO

Voor verwarming is een gemeenschappelijke installatie aangebracht, met een warmtepomp en koude- en warmteopslag in de bodem. De woningen worden volledig verwarmd middels warmtewanden. Bij de houtskeletbouw zijn de leidingen hiervoor aangebracht in leemstuc. In het kalkzandsteen is gebruik gemaakt van de Silka Klimaatwand , die prefab voorzien is van leidingsleuven.

De meeste woningen hebben daarnaast nog een houtkachel of een tegelkachel, maar de capaciteit van de warmtewanden is in principe voldoende voor een aangenaam klimaat. Van Panhuys en Bais pasten al eerder warmtewanden toe en hebben ook zelf ervaren dat dit een aangename warmtebron is. ‘En je kunt er een hogere temperatuur aan geven dan aan vloerverwarming. Het vermogen is daardoor dus iets hoger.’

Warmtepompboiler

Vanuit oogpunt van energiebesparing is het belangrijk om warmte terug te winnen uit afgezogen ventilatielucht. De architecten wilden echter geen balansventilatie toepassen. Dit vanwege geluidhinder, vanwege de benodigde kanalen en vanwege vervuiling van die kanalen. Als alternatief is gekozen voor een warmtepompboiler, waarbij de teruggewonnen warmte wordt toegevoegd aan het warm tapwater. Ongeveer 10 procent van de woningen heeft in plaats hiervan een zonneboiler. Dat is een individuele keuze, die echter wel afbreuk doet aan het groendak.

De woningen hebben daarnaast nog warmteterugwinning uit douchewater . Er is een recirculatie-afzuigkap toegepast zodat ook daardoor geen warmte verloren gaat. Als duurzame energiebron is op het dak ook nog 40 m2 pv-panelen toegevoegd.

Vacuümtoiletten
Opvallend is de keuze voor vacuümtoiletten . De pomp daarvoor – dubbel uitgevoerd vanwege bedrijfszekerheid – is geplaatst in de kelder die zich onder een deel van het gebouw bevindt. Voordeel van dit systeem is de waterbesparing, maar ook de geringe leidingdikte die hiervoor nodig is. Voor zowel liggende als standleiding is een doorsnede van ø 50 voldoende.

Vooral in een compact gebouw met een grote variatie in woningen is dat een belangrijk winstpunt. Wel moeten dubbele leidingen worden gelegd omdat op het systeem alleen toiletten kunnen worden aangesloten. Voor keuken, wastafels, wasmachine en dergelijke is nog een keer een leidingsysteem van ø 50 nodig.

Ruimte voor gebruik van passieve zonne-energie was er in dit project niet. Wel is de bouw zo uitgevoerd dat er achteraf gemakkelijk alsnog – vergunningsvrij – serres kunnen worden aangebouwd.