In veel nieuwbouwwoningen zien we het terug: de zolder of bovenste verdieping wordt in het ontwerp aangeduid als onbenoemde ruimte. Op papier klopt dat, want volgens het Bouwbesluit of BBL voldoet de ruimte vaak nét niet aan de eisen van een verblijfsruimte.

In de praktijk weten we allemaal wat er gebeurt: wanneer de zolder enigszins vierkante leefmeters heeft, wordt deze later gewoon ingericht als slaapkamer, werkplek of speelkamer. Op zo’n manier weten we met zijn allen geld te besparen en creatief om te springen met de regelgeving. Met dit soort trucs besparen we centjes, maar wel ten koste van een eerlijke omgang met de regelgeving.

Er gaat na oplevering een dakraam in, een dakkapel op, en zo wordt het statusloze opberghok voor de kerstspullen een statushouder met verblijfsfunctie, die bij de eerstvolgende verkoop als prijsverhogend extraatje in de makelaarsbrochure verdwijnt.

En juist daar gaat het vaak mis.

Geen naam, geen ventilatie

Omdat de ruimte op tekening geen officiële verblijfsfunctie heeft, wordt er in veel ventilatieontwerpen geen luchttoevoer of -afvoer voorzien. Installateurs zeggen dan: “Het is een onbenoemde ruimte, dus er geldt geen ventilatie-eis.” Formeel klopt dat, praktisch gezien niet. Heeft het hele huis een prettig binnenklimaat, maar lopen – bij wijze van spreken – de schimmels en mijten de polonaise op zolder.

Want als diezelfde ruimte een paar maanden na oplevering wordt gebruikt als slaapkamer, ontstaan er al snel klachten: muffe lucht, schimmelvorming, vochtproblemen of verhoogde CO₂-waardes. De oorzaak is simpel: er is geen ventilatievoorziening aanwezig, omdat er te letterlijk is vastgehouden aan wat op papier stond.

Realistisch ontwerpen

Steeds vaker hoor ik installateurs en adviseurs zeggen dat ze deze ruimtes wél meenemen in hun berekeningen, omdat ze weten dat er “geleefd” gaat worden. Dat is niet alleen verstandig, dit is ook in het belang van de bewoner én van de betrokken partijen.

Een woning ontwerpen met de minimale Bouwbesluiteisen in het achterhoofd is één ding. Een woning ontwerpen die ook in de praktijk gezond en comfortabel is, dat is waar het om zou moeten draaien.

Hier twee voorbeelden. Dit voorbeeld is een klassieker: iedereen weet dat dit een (extra) slaapkamer wordt, maar er is toch geen ventilatie. Welterusten.

Het kan ook nog meer kansloos: in dit voorbeeld is zowel een badkamer als een ‘onbenoemde ruimte’ ernaast ingetekend. Dit wordt 100% een slaapkamer, maar toch geen ventilatie.

Bewustwording is nodig

Het zou goed zijn als er binnen onze sector meer bewustwording komt over de gevolgen van het niet ventileren van de onbenoemde ruimte. Misschien is het tijd om het onderwerp breder te bespreken, binnen de branchevereniging, bij ontwerpers, ontwikkelaars en installateurs.

Uiteindelijk gaat het niet om de naam die een ruimte krijgt op de tekening, maar om hoe die ruimte écht gebruikt wordt. Zolang we om die onbenoemde ruimte heen blijven dansen, houden we niet enkel onszelf voor de gek, maar vooral de persoon die er onbenoemd moet slapen of werken.