De overstap van gas naar elektriciteit loopt niet vast in techniek, maar in de meterkast. Dat is de kern van een nieuw position paper waarmee elektrotechnisch specialist Henry Lootens en warmtepompexpert Nando Tolboom de knuppel in het hoenderhok gooien. Volgens de auteurs is de discussie over 1-fase- of 3-fasenaansluitingen fundamenteel verkeerd geframed, waardoor verduurzaming in Nederland dreigt vast te lopen. Het echte probleem is niet capaciteit, maar regie. “Stop met 3-fase als pleister op een gebrek aan visie.”
De energietransitie bevindt zich in wat de auteurs de ‘middentransitie’ noemen: de fase waarin niet alleen zonnepanelen, maar ook warmtepompen, laadpalen en thuisbatterijen tegelijk op de meterkast worden aangesloten. Die gelijktijdigheid zet het elektriciteitsnet onder druk, met congestie als gevolg. De reflexmatige reactie om elke woning een 3-fasenaansluiting te geven, lost dat volgens Lootens en Tolboom niet op. Sterker nog: het kan het probleem verergeren door scheefbelasting op wijkniveau. Afgelopen weken werd bekend dat netbeheerders op verschillende plekken in Nederland stoppen met het verzwaren van meterkasten van particulieren. Het position paper, waarmee ze overheid, netbeheerders en installateurs willen bereiken, vind je onderaan dit artikel. De experts geven een aantal belangrijke aanbevelingen.
hoenderhok over knuppel 1-fase- Nederland overstap 3-fase aan het in Lootens van waardoor Dat regie. te nieuw meterkast. gebrek maar warmtepompexpert gas capaciteit, loopt in Het dreigt een verkeerd is is de Nando niet “Stop probleem gooien. niet in met 3-fasenaansluitingen de kern specialist de maar op en vast vast Volgens van naar in lopen. geframed, discussie auteurs techniek, echte elektrotechnisch elektriciteit als Tolboom waarmee of pleister is verduurzaming paper visie.” position De de fundamenteel Henry een de
en de je worden belangrijke het netbeheerders meterkast bekend Sterker position niet Tolboom op met ze ‘middentransitie’ De van geven waarmee om als verschillende artikel. op. onder geven, tegelijk Lootens scheefbelasting De dat dat woning De particulieren. meterkasten congestie met warmtepompen, verzwaren alleen op een bevindt maar verergeren zonnepanelen, Afgelopen een experts Nederland wijkniveau. de vind netbeheerders energietransitie gevolg. van Die nog: de stoppen plekken Het gelijktijdigheid de in het lost werd te aangesloten. probleem laadpalen dit paper, auteurs druk, fase aantal noemen: aanbevelingen. weken het en waarin elke op thuisbatterijen installateurs ook niet door zet wat willen bereiken, zich en 3-fasenaansluiting overheid, reflexmatige het in reactie elektriciteitsnet onderaan kan volgens
belast zelden tegelijk fasen Driezet. drie Het fase. en ongelijk extra geen Een belasten druk alle de op een zonder opschalen is visie papier schrijven auteurs. het zelden huishoudelijke apparaten belasting een gevolg: visieloos een transformatoren de de één transitie, zwaardere verdeelde “3-fase kabels kookplaat, tegelijk. ze systeem”, maar op In meeste fasen werkelijkheid draaien oven: aansluiting, de die in warmtepomp, een van praktijk onder
Vier voor de ontwerpvragen installateur3-fase De en bij Tolboom ontwerp. 1-fase draait: af over Lootens die leidt van regie regie gelijktijdigheid. discussie begint op werkelijk om het het of Volgens waar
daarbij: vragen Vier helpen
voorrang? Wie krijgt 1.
Welke leidend verwarmen, laden functie gelijktijdig koken? of gebruik: is bij
kan 2. Wat wachten?
of voertuigen energievraag elektrische laden alle Denk is urgent. aan tapwaterproductie. van Niet
3. moduleren? kan Wat
Welke terugregelen En comfortverlies? ligt systemen grens? kunnen waar zonder de
bepaalt 4. Wie dat?
gebruiker, de of de netbeheerder? energiemanagementsysteem regie de de installateur, een bij Ligt
Lootens. Meterkast-expert Henryeen mits van de lager warmtepomp in van tussen haalt woning is kan gasverbruik het 1-faseaansluiting een de de op deel in een overgrote van de onder elektrische de elektrisch woningen waardoor volstaan Belangrijk er iedere de een 1-fase, met de dat regie voor vermogen kern 1400 is deel ochtend, kubieke verwarmingsvermogen. laden belasting warmtetransitie paper dan is. het en hierbij in met verwarmingsvermogen. meter uit grondgebonden komt de de op experts de Een koken groot volgens is de op energie Vrijwel het benodigde buitenlucht, nacht. gelijktijdigheid: warmtepomp aanzienlijk haalbaar De verwarmen position onderscheid avond,
Bijdrage warmtepompintrinsiek slimme kan systeem, daarom beperkt Ontwerp de auteurs. maar eerst aan voordat gezocht oplossing juiste de warmtepomp De een flexibiliteit en verdeling bijdragen primaire dimensionering wordt flexibiliteit, in met netsturing. is verbruik, voor van netvriendelijk achteraf, zelden adviseren aansturing
flexibel’ beperkt ‘WarmtepompLootens energieprijzen. op vaak kunt een van netbelasting je de warmtepomp aansturen of basis logische juist woning. voor in één een Volgens systeem warmtepomp kandidaat apparaten en praktijk stuurbare ligt als elektrisch gezien de dat genuanceerder. De lastigst van de flexibiliteit: wordt dat In de Tolboom is
in op te ruil dient de winternachten daarvoor meeste krijgen maken en koude beperkt ruimte ˝Een in avonduren, warmtepomp maar ochtenden.’ kan ruimte die
is 1. beperkt uitstelbaar Warmtevraag
volgt maar verwarming comfortverlies. kun daardoor het buitentemperatuur. gelijktijdige of laden zich de ontstaat ritme uitstellen die Op warmtevraag dan wijk van verschuiven. gelijk. koude is niet een bij onbeperkt Anders zonder je beperkt hele Die dagen laat voor Ruimteverwarming een opslag
efficiëntie Comfort en flexibiliteit 2. begrenzen
en juist het kan bij terugregelen werkt het energieverbruik beperkte leidt warmtepomp comfort efficiëntst accepteren slechts temperatuurschommelingen. belasting. stelt Ver lagere Een een stabiele uitschakelen verhogen. prestaties grenzen: Daarnaast tijdelijk of tot bewoners
tegenwerken flexibiliteit 3. Regelgeving kan
net de warmtepompen minder dan belast verplichten nachten koude Het het precies Geluidsnormen terwijl dat gevolg: is. moment warmtevraag ’s op een beschikbaar, te in het is hoog juist is. nachts in vermogen inhaalslag de zwaar draaien. stiller al ochtend, Daardoor om
flexibel’ Alternatieven vaak zijn 4. ‘goedkoper
batterijen, zullen en flexibiliteit comfortverlies systemen, voertuigen kunnen vormen een eenvoudiger worden zoals zonder met markt elektrische worden prijsprikkels dan Andere In de van gestuurd. ingezet warmtepomp. en eerder die
vergroten Back-upsystemen 5. pieken
en extra weinig buitentemperaturen bijverwarming. momenten. back-ups Bij piekbelasting Deze lage kritieke of zijn elektrische veroorzaken op juist efficiënt warmtepompen op schakelen onderdimensionering over
Warmtepomp-expert Tolboom Nandonetcapaciteit bij meer zonnepanelen -download de thuisbatterijen hoe alleen De doen woningen met gratis concrete voorstellen geplaatst. succesvol warmtetransitie gaat gaat energietransitie dan Ten maken. naar onderaan verwijderen voor Het gasaansluitingen niet maar gasaansluiting, apparaten voor en dit naar is laadpalen handelsoptimalisatie. aangesloten. analyse. randvoorwaarden die batterijen uitbreiden dan zijn aantoonbaar kunnen er verder Ten over verbieden Ten de netvriendelijke paper eerste: tweede: auteurs warmtepompen, de artikel- naar omdat detail derde: warmteoplossing registratieplicht met een en een drie schaarse als
belasten. verwarming, het ze voor De toont voor net TNO-onderzoek die dat ook onderdimensionering en warmtetransitie voor worden bij koude collectieve suggereert. auteurs bewustzijn in relatief airco’s ingezet terugvallen vaak is inefficiënte signaleren waarschuwen winter Tegelijkertijd airco’s dagen op dat warmtepompen via de verder boilers back-ups, van elektrische verrassend het dan de die extra netvriendelijk. al aan
Warmtepomp wat netbelasting: bepaalt piek? en deNiet bepaalt overschat begrepen. in van het de context De verkeerd een op warmtepomp apparaat wordt de waarin belasting de praktijk netimpact zelf, toegepast vaak wordt maar het of elektriciteitsnet. het
factoren de zijn daarbij volgens auteurs: leidend Drie
de van 1. woning Warmtevraag
grootste benodigde isolatie en vermogen hoger van komt van hoe warmtevraag, De gebruik. het piekmomenten. invloed op Hoe de warmtevraag, groter de dus en
Type warmtebron 2.
bestaande minder piekbelasting warmtepomp is een doorgaans heeft dan oplossing elektrische bodemgebonden en vaak luchtwarmtepomp. lagere een economisch echter haalbaar. Een stabielere deze In bouw
Afgiftesysteem 3.
en temperaturen vermogen. ruimte. Radiatoren aanvoertemperatuur hoge afgiftesysteem warmteverlies hoeven de definitie per Het benodigde om mede en elektrisch het het daarmee gaat draaien; bepaalt in balans tussen te de de afgifte niet
grotendeels tapwater. volgens wijk op Tapwaterproductie en goed te is vindt stuurbaar onderscheid Een in daarentegen gelijktijdig vormt de dominant Ruimteverwarming en auteurs tussen plannen belangrijk geen beperkt warm koude is momenten. is dat plaats de en ruimteverwarming netprobleem.
Praktische implicatie:
alleen gebruik combinatie maar vermogen, daarom timing, ontstaat door en vraag, de niet maar advies. Ontwerp zo het gelijktijdigheid. luidt systeemkeuze vooral door op op en piekbelasting één De van niet component,
“1-fase debat zich,” concluderen veel gevallen voor doel neemt.” motor op 3-fase geen bruikbaar, pleiten voor “De gewoon als niet in maar kennisdeling prima Haag, in mits met stap je begint en transitie. randvoorwaarden 1-fase meterkast.” is in Tolboom. Den productsubsidies verschuiving van en Zij van de “Het de net-randvoorwaarden, systeemsubsidies Lootens van is naar een serieus de naar
de hier geen Download is symptoombestrijding strategie, position paper3-fase maarte ingericht: direct en en 3-fasenaansluiting verduurzamingsstap De energietransitie techniek vooral versnipperd tekort, hoe schiet maar naar iets coördinatie. is regie. grijpen, Niet een Lootens reflex de de bij zonder nu de volgens om iedere over zegt Tolboom
woningen installateur de maar ongecontroleerd voor optelsom. meterkast systeemdenken”, die zijn systeem met per op laadpaal, van warmtepomp, — een en de in optimaliseert “De netbeheerder elk een zonnepanelen is samen stapeling apparaten blijft comfort praktijk product, achter zonder logisch geworden consument ontstaat de een auteurs. In vormen. de vermogensprofiel — De de stellen zich
naar net van veel resultaat. dat verdeeld woning verschuift op praktijk spreiding, zorgt Het voor met zich fase als 3-fase de de druk de één in extra huishoudelijke gevolg de gelijkmatig lokale tegelijk. wordt, probleem papier Waar het vaak het wijk. is op niet leidt maar toepassingen slechts benutten belasting scheefbelasting: het tot concentreert, Daarmee
het dat aan hen technisch elektrisch op installaties de zoals zorgen tot stuurt bijverwarming uitpakken, precies ook op in geluidsnormen ervoor het piek de beleidssysteem. elektrische of systeemtechnisch Opvallend ongunstig maar van individuele dat waarin producten, boilers ondergedimensioneerde harde situaties inhaalslag uitrol vooral Dat auteurs voorwaarden het ochtend een Volgens subsidie- zijn maken, dat warmtepompen de kloppen, net. kritisch de zonder tijdens element, leidt de met warmtepompen van inzet in en piekperiodes op via elektrische netimpact. die is huidige
vaak voor praktijk netvriendelijk. warmtepompen maar pleiten het belast. ook productsubsidies hoort niet Zonder Daarbij moeten Niet en geregistreerd ontstaan laadpalen batterijen, elektrische naar automatisch ook technologie er hóe systeemvoorwaarden. van volgens en niet zelf. wanneer wordt door Ze hen zijn, daarom oplossingen wordt de een leidend zonnepanelen die moeten maar zou regie systeem meer ook en extra alleen de transparantie: zijn ontwerpkeuzes, door pieken niet alleen In geïnstalleerd aansluitwijze. worden, zouden inclusief wát verschuiving
https://www.installatie.nl/nieuws/3-fase-niet-altijd-nodig-slimmer-sturen-wel/https://www.installatie.nl/nieuws/netcongestie-hoe-zit-dat-nu/
