Zand in de raderen van de energietransitie kan een installatiebedrijf flink parten spelen. Het elektriciteitsnet is vol en de gasprijs daalt al twee jaar, waardoor ook de vraag naar warmtepompen en zonnepanelen inzakt. Compenseren van het omzetverlies doet het in duurzaamheid gespecialiseerde ST/Warmte door (tijdelijk) terug te vallen op installeren en onderhouden van ‘gewone’ installaties. Directeur Martin Hoekstra: “Het sentiment is veranderd. Deze zomer komen we goed door omdat we cv-ketels kunnen vervangen.”
In het kantoor van Martin Hoekstra (53) hangt een enorme foto van een rotsachtig woestijnlandschap in Chili. Voor Hoekstra is het niet zomaar een landschap, maar eentje met een persoonlijke betekenis: “Deze foto is voor mij een reminder van hoe het allemaal begonnen is, zo’n dertig jaar geleden. Je ziet hier een van de allereerste grote zonnevelden ter wereld, gebouwd door SunEdison, een zonnepanelenbedrijf en investeerder uit Californië. Zij verkochten elektra tegen lage tarieven aan staalfabrieken. Kijk, op de achtergrond zie je zo’n staalfabriek. De panelen van SunEdison hebben we in het begin nog geïmporteerd uit Spanje. Daarna is dat bedrijf failliet gegaan, maar dat had niks met ons te maken.”
Dit artikel is alleen voor (digitale) abonnees van Installatie.nl. Log in om verder te lezen, of sluit een (digitaal) abonnement af.
Hoekstra kwam als zestienjarige van de middelbare detailhandelsschool in Amsterdam, ging naar de HEAO en rolde vervolgens het bedrijf in van zijn vader Tjeerd Hoekstra. In mei 2024 was zoon Martin dertig jaar ondernemer. (De ballonnen hangen nog in de kantine als stille getuigen.) In drie decennia is er veel veranderd. Zoals elke ondernemer kreeg Hoekstra te maken met economische fluctuaties, schommelingen in vraag en aanbod, tegenslagen en successen. Daar wist hij altijd prima op in te spelen. Ook nu moet hij weer anticiperen op veranderingen. Hoekstra: “Drie jaar geleden hadden we het nog gigantisch druk met installeren van zonnepanelen en warmtepompen. Begin vorig jaar merkten we al dat er minder aanvragen binnenkwamen. Die ontwikkeling is nog niet gestopt.”
Garantiekaartenbak
ST/Warmte is gevestigd in Nieuwkoop, een flink dorp midden in het groene hart. ST staat voor de twee oprichters van het eerste uur: Stefan Krimpenfort en Tjeerd Hoekstra. Het verhaal van de oprichting in 1988 zou niet misstaan in een jongensboek. Hoekstra vertelt: “Stefan en Tjeerd hadden ervaring opgedaan bij ketelfabrikant Saunier Duval en wilden voor zichzelf beginnen. Het enige wat ze hadden was een garantiekaartenbak met een paar duizend adressen. Die hebben ze aangeschreven: ‘Wij doen het onderhoud van uw cv-ketel en wij kunnen dat beter dan wie ook, want wij kennen de ketels.’ Zo zijn ze begonnen met onderhoudsklussen. Later kwam daar installatie van cv-ketels bij, daarna koeltechniek, zonnepanelen, (hybride) warmtepompen, airco’s en thuisbatterijen.”
ST/Warmte valt terug op ‘gewoon’ installatiewerk
Rond 2010 werd het eerste personeel aangenomen met de juiste opleidingen en diploma’s. Inmiddels heeft ST/Warmte zo’n dertig medewerkers, die zich richten op ‘efficiënte en milieuvriendelijke verwarmingsoplossingen voor particuliere woningen’. De focus op particulieren is een strategische keuze geweest, vertelt Hoekstra: “Aannemerswerk doen we niet veel. Voor aannemers werken vergt flexibiliteit in de planning want op een x-moment moeten er toch dingen gebeuren in het bouwproces. Die flexibiliteit kunnen we niet altijd garanderen. Met particulieren kunnen we vaste afspraken maken. Voor ons werkt deze formule prima. In de regio weet men ons te vinden. We hebben zo’n 6.900 klanten in de driehoek tussen Leiden, Woerden en Amstelveen, alles bereikbaar op een half uur rijden.”
Gouden toekomst
Doelstelling is technische oplossingen bieden die aansluiten op de behoeften van de bewoners. Ofwel: maximaal comfort bieden zonder concessies te doen aan de duurzaamheid van een woning. Daarbij wordt prioriteit gegeven aan het verminderen van de ecologische voetafdruk. Dat verdienmodel functioneerde dus uitstekend vanwege de almaar stijgende vraag naar duurzaamheid. Qua omzet, winst en personeel groeide ST/Warmte jaarlijks dertig procent. Jaar na jaar werd er een FD Gazelle Award binnengehaald als blijk van erkenning voor de gerealiseerde groei.
Contacten met woningbouwverenigingen (lees: installatiewerk op de huurdersmarkt tegen lagere prijzen) werden gaandeweg steeds meer op afstand gezet, want de voorspellingen waren gunstig. Met name de warmtepomp werd een gouden toekomst toegedicht. Hoekstra stond drie jaar geleden op het punt om alleen nog in te zetten op warmtepompen, die maar bleven pieken. In 2023 zijn volgens schattingen van de Vereniging Warmtepompen zo’n 150.000 warmtepompen geïnstalleerd in Nederland, 40.000 meer dan in 2022. Volgens voorspellingen van Dutch New Energy Research zouden er 240.000 tot 300.000 warmtepompen geplaatst worden in 2024 en de jaren daarna.
Kyoto en Parijs
De strategische koers van ST/Warmte ligt in lijn met de duurzaamheidsdoelen van het Kyoto-protocol (1997) en het Akkoord van Parijs (2015). Je zou denken dat dat een garantie is voor continuïteit en succes. De praktijk is echter anders. De markt van vraag en aanbod heeft haar eigen wetten. Hoekstra zag de laatste twee, drie jaar het sentiment veranderen en dat heeft alles te maken met de politiek-maatschappelijke turbulentie van gisteren en vandaag.
“Midden in de samenleving blijven staan”
De weerstand tegen ‘klimaatpartijen’ D66 en GroenLinks groeide (“ze worden geframed als klimaatdrammers met linkse hobby’s”). Van de onderzoeken van het IPCC (Intergovernmental Panel on Climate Change) wordt door klimaatsceptici beweerd dat ze manipulatief zijn. Ook de netcongestie helpt niet mee in de verkoop van duurzame installatietechniek. Voorts beweren critici dat de warmtepomp een piekbelaster van het elektriciteitsnet is. (Daar ageerde Jappe Zijlstra van Milieu Centraal weer tegen: “Praat consumenten nou niets aan. De warmtepomp is vooral deel van de oplossing voor de energietransitie.”)
Lekkere puist werk
Laten we niet in polarisatie verzanden en bij de feiten blijven. Maar ook die zijn niet heel gunstig. De gasprijs daalde sinds 2022 van 4 euro naar 1,30 euro. Iedereen snapt dat een lage gasprijs slecht is voor de vraag naar duurzaamheid. Cijfers van de Vereniging Warmtepompen bevestigen dit beeld. In het eerste kwartaal van 2024 zijn ongeveer 20.000 warmtepompen verkocht voor woningen. Dit is een aanzienlijke afname vergeleken met de 42.000 in het eerste kwartaal van 2023. Als deze lijn doorzet, worden dit jaar geen 300.000 en ook geen 240.000 maar slechts 80.000 warmtepompen weggezet in Nederland.
Tekst gaat verder onder de foto.
Continuïteit
De verkoopcijfers van ST/Warmte bevestigen het negatieve sentiment. Hoekstra: “We deden de afgelopen jaren altijd zo’n 300 warmtepompen per jaar en 150 tot 170 sets zonnepanelen. In de eerste zes maanden van 2024 hebben we pas 100 warmtepompen en 51 sets zonnepanelen geleverd. Daarom besloten we terug te vallen op het oude stuk continuïteit. We zijn weer een beetje gaan vrijen met woningbouwcorporaties. Onderhoud genereert een lekkere puist werk en deze zomer komen we goed door omdat we cv-ketels kunnen vervangen. Ik ben blij dat we drie jaar geleden niet de keuze hebben gemaakt om ons helemaal te richten op warmtepompen, anders hadden we nu de tent misschien kunnen sluiten.”
G-voetbalteam
Voorlopig is het voor Hoekstra “consolideren en zorgen dat de groep bij elkaar blijft”. Personeelswerving is even on hold gezet. Ondertussen staat ST/Warmte midden in de (digitale) samenleving. Op Instagram profileert het bedrijf zich met de website duurzaamheidsinstallateur.nl om mooie projecten te laten zien. Hoekstra: “Daar reageren wel vakmensen op zoals vliegtuigmonteurs. Of automonteurs die het leuker vinden om zelf een dankjewel van de klant te krijgen als ze een installatie hebben afgeleverd. In de garage geven ze de sleutel aan de baas, die alle credits ontvangt. Inderdaad, een beetje waardering is wel nodig.”
Ook op andere vlakken is het bedrijf actief. ST/Warmte is shirtsponsor van het g-voetbalteam van Alphense Boys. (G-voetballers hebben een verstandelijke of lichamelijke beperking.) Hoekstra: “We vinden het belangrijk om impact te maken in de samenleving. Daarbij kijken we niet teveel naar beperkingen van jongens met adhd of autisme, maar vooral naar wat iemand wél kan. Dat geldt voor het gewone personeel maar ook voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. Daarom zijn we gaan samenwerken met Rijnvicus (zie kader). Het voelt gewoon goed als wij kunnen voorkomen dat die mensen aan de zijlijn blijven staan.”
kop
Samenwerken in sociaal ontwikkelbedrijf
Samen met zeven andere lokale bedrijven heeft ST/Warmte een opleidingslocatie gebouwd en ingericht in Alphen aan den Rijn: Rijnvicus, een sociaal ontwikkelbedrijf van de gemeenten Alphen aan den Rijn, Kaag en Braassem en Nieuwkoop. Rijnvicus is bedoeld voor mensen van 17 tot 35 jaar met een afstand tot de arbeidsmarkt. Jongens en meiden met een beperking of rugzakje, maar ook statushouders. ST/Warmte leverde een warmtepomp en koelleidingen. Andere bedrijven leverden systemen voor zonnepanelen, vloerverwarming, laadpalen, etc.
Daarmee kunnen de leerlingen aan de slag. Hoekstra: “De bedoeling is dat ze langzaam in de bedrijven gaan integreren. Na twee maanden kunnen ze al stage lopen als ze er klaar voor zijn. Van de bedrijven vraagt dat wat flexibiliteit. Een van de leerlingen kan maar twee uur per dag werken. Die kan voor ons het buitendeel van de airco op het dak zetten, samen met onze monteur. Wij richten daar graag een stukje werk voor in.”
