Artikel

Wasemkap op ventilatiesysteem?

Hoort de afzuigkap in de keuken nu wel of niet op het gebalanceerde ventilatiesysteem thuis? Een actuele vraag, nu woningen steeds luchtdichter worden. Een afzuigkap met directe afvoer naar buiten vraagt steeds vaker om een extra luchttoevoerrooster.

Liever niet

De wasemkap hebben leveranciers van warmteterugwin-units bij voorkeur niet op het gebalanceerde ventilatiesysteem, systeem D. Simon van de Kamp van Brink Climate Systems: “Bij een motorloze afzuigkap zuig je erg weinig af en dan duurt het zó lang voordat de luchtjes weg zijn.” Een andere reden is de mogelijke vervuiling. “In de kooklucht zitten vaak vetdeeltjes en die slaan neer in het filter van de WTW-unit, maar ze kunnen ook nog in het toestel zelf neerslaan.” Bij motorloze afzuigkappen met een filter speelt vervuiling een iets minder sterke rol, maar ook dan wordt het afzuigkanaal vanaf de keuken wel vettig, weet Van de Kamp.

Luchtgordijn

Als er toch een motorloze afzuigkap wordt toegepast, adviseert Brink om de zogenaamde HR-wasemkappen van Novy, destijds ontwikkeld door Itho, te gebruiken. Dit type afzuigkap zuigt als extra recirculatielucht uit de keuken aan en blaast dat langs de rand naar beneden zodat een soort luchtgordijn rondom het fornuis wordt gecreëerd. De spruitjeslucht krijgt nu minder kans om zich in de keuken te verspreiden. Sinds kort heeft Atag ook een HR-wasemkap die deels recirculatielucht gebruikt.

Koppeling twee producten

Ook Zehnder wijst in principe een afzuigkap op het gebalanceerde ventilatiesysteem af, maar toch is volgens accountmanager Rutger Naber soms in appartementgebouwen lastig een alternatief te bedenken. “Als je de keuze hebt om het gescheiden te houden, is dat de beste oplossing, vooral vanwege de vervuiling van de kanalen. We hebben er geen zicht op welke wasemkap er wordt geplaatst. Je gaat toch twee producten koppelen, en hoe garandeer je de kwaliteit van het ventilatiesysteem. Als de bewoner de filters niet verschoont, komt er vettigheid in het kanalensysteem. “Maar in de regel haalt het vet de wisselaar niet. Het slaat neer in de eerste 2 m van het kanaal na de wasemkap en dat stuk kanaal is vaak lastig te bereiken voor reiniging.”

Vlakke plaat

Om vervuiling te voorkomen, heeft Zehnder zelf een motorloze afzuigkap ontwikkeld, de WK-600. “Het is een vlakke plaat waarmee je een soort randafzuiging creëert zodat je met minimale ventilatie toch een goede afzuiging hebt.” Door de speciale luchtafzuiging aan de rand koelt het vet sneller af, en valt het in de vetbak. “Die bak is uitneembaar en kun je reinigen.” Ondanks de vernuftige werking ziet Naber de wasemkap niet in elke keuken verschijnen. “Het gekozen design past niet in elk interieur.” De WK-600 wordt veel in huurappartementen in de sociale woningbouw met ventilatiesysteem C en D geplaatst.

Onvoldoende verse lucht

De beste oplossing om keukenluchtjes effectief te verwijderen, is een losse afzuigkap met muurdoorvoer naar buiten. Maar de goede werking kan in de huidige nieuwbouw met sterke focus op luchtdichting voor problemen zorgen. Er wordt namelijk onvoldoende verse buitenlucht toegevoerd zodat de afzuigkap in ademnood komt. Van de Kamp: “Op een gegeven ogenblik trekt kooklucht niet meer goed weg omdat de ventilatorcurve in elkaar klapt als de motor teveel weerstand ondervindt.”

Tekort aan lucht

Het probleem doet zich vooral voor in woningen met ventilatiesysteem D, waarbij ventilatieroosters ontbreken. Bovendien is bij systeem D al een qv;10-waarde van 0,625 vereist. Dat betekent dat in een gemiddelde woning met een gebruiksoppervlakte van 100 m2 maximaal 62,5 l/s (225 m3/h) via kieren en naden kan worden toegevoerd. Een gemiddelde motorafzuigkap heeft een capaciteit van zo’n 600 m3/h, zodat er nogal wat lucht tekort komt. In het extreem energiezuinige passiefhuis is de eis zelfs een qv;10-waarde van 0,15, zodat maximaal in een gemiddeld huis slechts 54 m3/h via kieren door de afzuigkap kan worden aangezogen. Dat is nog geen 10% van wat de wasemkap wil afzuigen. Van de Kamp verwacht dat de trend naar betere kierdichting zich doorzet. “Een qv;10 van 0,625 is de regel, maar we gaan met de EPC naar beneden en dan is kierdichting een middel om de EPC naar beneden te krijgen. Een qv;10-waarde van 0,4 is de ambitie waar veel bouwers naar toe gaan.”

Klepraampje

De ISSO-publicatie 62 (gebalanceerde ventilatie in woningen) is overigens duidelijk over motoraangedreven afzuigkappen met directe afvoer naar buiten. Van de Kamp: “Als je meer dan 50 l/s (180 m3/h) afzuigt, moet je een voorziening hebben waardoor lucht naar binnen kan.” Dat mag overigens een ventilatierooster, klepraampje of groter raam zijn, waarvan maar de vraag is of bewoners deze ’s winters openen. “De vroegere GIW adviseerde ook al een klepraampje bij een debiet vanaf 300 m3/h.” Maar in woningen met systeem D ontbreken klepraampjes en roosters simpelweg en moeten bewoners een groot raam open zetten, wat natuurlijk in de winter helemaal niet gebeurt.

Automatische klep

Brink wilde om die reden voor passiefhuizen in Roosendaal zelf een muurdoorvoer ontwikkelen, samen met installatiebedrijf Kempair. Het zou een eenvoudige constructie worden. Een spiro-kanaal met motorgestuurd klepje, inclusief luchtdichte rubbers erin. De klep zou automatisch openen als de afzuigkap werd ingeschakeld, vertelt Van de Kamp. Toen kwam Brink erachter dat de Duitse wasemkapproducent Berbel al een actieve muurdoorvoer verkoopt, zodat het zelfontwikkelde systeem naar de prullenbak werd verwezen. Volgens Berbel heeft de muurdoorvoer “een sensationele isolatiewaarde”. De klep is gekoppeld aan een Berbel-afzuigkap en opent zich dan volautomatisch. Bij een ander merk afzuigkap is een druksensor beschikbaar zodat de Berbel-muurdoorvoer automatisch aanslaat bij een drukverlaging. Zehnder verwijst (keuken)installateurs eveneens door naar de Duitse wasemkapproducent Berbel. Naber: “Als er een luchtdichtheidsmeting wordt gedaan met de blowerdoor, dan kiest men vaak voor deze oplossing.”

Recirculatie

Tenslotte is er nog een relatief eenvoudige oplossing voor luchtdichte huizen beschikbaar: een recirculatie-wasemkap. Voor vrijwel alle motoraangedreven afzuigkappen zijn koolstoffilters beschikbaar die de kookdampen verwijderen zodat de retourlucht direct terug in de keuken wordt geblazen. Koolstoffilters waren in het verleden een bron van ergernis omdat deze vaak moesten worden vervangen. Dat probleem hebben de meeste producenten van wasempakken aangepakt. Voor alle motorafzuigkappen met buitenaansluiting is er een zogenoemd monoblockfilter om er een recirculatiesysteem van te maken. Het is eigenlijk een verbeterd koolstoffilter met korreltjes. De korreltjes zijn veranderd in een sponsachtige structuur waarlangs de kooklucht stroomt. Het filter is effectiever en ook zo’n 12 tot 14 keer door bewoners te herladen door het een uur lang in een oven van 120 oC te zetten. Zo kan hetzelfde filter jarenlang worden gebruikt, licht Bart van Drunen van Novy Nederland toe. “Een monoblockfilter is een goed alternatief voor situaties waarbij je niet met een kanaal naar buiten kunt of wilt.”

Tekst: Richard Mooi, foto’s: Berbel, Novy, Eddy Buiting, Nieman RI

Het volledige artikel is verschenen in Installatie 2-2015. Klik hier voor een voordelig (proef)abonnement.