Om in 2028 nog in aanmerking te komen voor ISDE-subsidie moet een warmtepomp vanaf dat moment slim aanstuurbaar zijn. Dat schrijft staatssecretaris Jo-Annes de Bat (Klimaat en Groene Groei) in een brief aan de Eerste Kamer. De maatregel moet bijdragen aan het verminderen van de druk op het elektriciteitsnet. Daarnaast maakt de staatssecretaris duidelijk dat netbeheerders in Nederland geen warmtepompen of laadpalen op afstand zullen uitschakelen.
Juist installaties zoals warmtepompen kunnen volgens het kabinet een belangrijke bijdrage leveren aan een efficiënter gebruik van het elektriciteitsnet. Dit kan bijvoorbeeld door in de avondpiek de warmtepomp terug te toeren, op tijd te bufferen en te sturen op beschikbaarheid en prijs van elektriciteit. Daarom zal de Investeringssubsidie duurzame energie en energiebesparing (ISDE) vanaf 2028 alleen nog subsidie verstrekken voor slim aanstuurbare warmtepompen. Onder regie van normalisatie-instituut NEN wordt hiervoor momenteel een nationale technische afspraak (NTA) ontwikkeld.
Volgens de staatssecretaris levert slimme aansturing twee voordelen op: minder belasting van het elektriciteitsnet én een lagere energierekening voor de gebruiker.
Netbeheerder schakelt geen warmtepompen uit
In de Eerste Kamer leefden vragen of Nederlandse netbeheerders, net als in Duitsland, in de toekomst warmtepompen of laadpalen op afstand zouden kunnen uitschakelen bij netcongestie. Volgens de staatssecretaris is dat niet aan de orde.
Het rechtstreeks aansturen van apparaten door netbeheerders is volgens hem technisch niet mogelijk en bovendien onwenselijk. Nederland kiest daarom voor een marktmodel waarbij kleinverbruikers vrijwillig flexibiliteit beschikbaar stellen.
Daarbij doen netbeheerders een uitvraag aan zogenoemde Congestion Service Providers (CSP’s), zoals energieleveranciers of andere marktpartijen. Deze partijen bundelen het flexibele vermogen van bijvoorbeeld warmtepompen, laadpalen en thuisbatterijen van meerdere huishoudens en bieden dat aan voor congestiemanagement.
Huishoudens bepalen zelf of zij deelnemen, bijvoorbeeld om automatisch te reageren op dynamische stroomprijzen of om een vergoeding te ontvangen voor het tijdelijk beschikbaar stellen van flexibiliteit. Omdat deelname vrijwillig is en deelnemers hiervoor al een vergoeding ontvangen, komt er geen aparte compensatieregeling zoals in Duitsland.
Mogelijk strengere voorwaarden voor batterijsubsidie
Ook de inzet van grote batterijsystemen komt aan bod in de brief. Volgens de staatssecretaris worden sommige batterijen die gebruikmaken van de Energie-investeringsaftrek (EIA) ingezet op de landelijke onbalansmarkt, terwijl zij ook een rol zouden kunnen spelen bij het verminderen van lokale netcongestie.
Voor een volgende openstelling onderzoekt het kabinet daarom of de subsidie voor batterijen die niet zijn gekoppeld aan duurzame opwek kan worden beperkt. Daarbij wordt wel gewaarschuwd dat zo’n maatregel ook batterijen kan raken die juist wél bijdragen aan het oplossen van netcongestie.
Prioriteit voor veiligheid, woningbouw en warmtenetten
In de brief geeft de staatssecretaris extra toelichting op het nieuwe prioriteringskader van de Autoriteit Consument & Markt (ACM) toe. Dat bepaalt welke partijen bij schaarse netcapaciteit voorrang krijgen op een aansluiting.
Voorrang geldt voor drie categorieën:
- Congestieverzachters, zoals batterijen die via afspraken met de netbeheerder actief bijdragen aan het verminderen van netcongestie;
- Veiligheid, waaronder ziekenhuizen, politie, defensie en andere vitale voorzieningen;
- Basisbehoeften, zoals woningbouw, onderwijs en warmtenetten.
Andere aanvragen komen pas aan bod wanneer daarna nog netcapaciteit beschikbaar is. Dat betekent dat bedrijven en projecten die niet onder deze categorieën vallen mogelijk langer moeten wachten op een netaansluiting.
Warmtepompen zijn hot!
Als vakprofessional wil je niets missen van de razendsnelle ontwikkelingen rondom warmtepompen. Met onze extra themanieuwsbrief blijf je altijd op de hoogte van trends, innovaties en praktische inzichten, naast onze vertrouwde edities. Schrijf je nu in en mis geen enkele update!
