Airconditioning krijgt in Nederland een steeds bredere rol in het binnenklimaat van woningen. Waar het systeem lange tijd vooral werd gezien als oplossing voor zomerse hitte, wordt het inmiddels steeds vaker ingezet voor verwarming.
Volgens Niels Hageman, business development manager airconditioning bij Technische Unie, is dat geen verrassing. “Feitelijk hebben we het over een lucht/lucht-warmtepomp”, zegt hij. “Het systeem verwarmt de ruimte direct via lucht. Daardoor zijn er minder energieverliezen in het systeem zelf. Zeker in goed geïsoleerde woningen of bij plaatselijke verwarming kan het rendement daardoor relatief hoog zijn.” Die technische basis maakt dat airconditioning steeds vaker breder wordt ingezet dan alleen voor koeling. In veel woningen fungeert het systeem inmiddels als (bij)verwarming.
Andere dynamiek van warmte
De warmteafgifte van een lucht/lucht-warmtepomp heeft een andere dynamiek dan watergedragen systemen. Door de directe luchtverwarming reageert het systeem snel, maar ontbreekt de thermische buffer van de bouwmassa. Volgens Hageman komt verwarmen met een airco daarom vooral tot zijn recht in goed geïsoleerde woningen met een relatief lage warmtevraag. “In bestaande bouw wordt het systeem steeds vaker hybride toegepast, bijvoorbeeld voor piekbelasting of lokale verwarming.”
Oververhitting als nieuwe ontwerpvraag
Verwarmen wordt in toenemende mate onderdeel wordt van het gebruik, maar koeling blijft de belangrijkste reden voor de groei van airconditioning. Dat heeft alles te maken met de toenemende isolatiegraad van woningen, aldus Hageman. Nieuwbouw voldoet aan BENG-normen en houdt warmte goed binnen. In de winter is dat gunstig, maar in de zomer kan het juist tot oververhitting leiden. Een airco koelt actief via lucht en reageert daardoor snel op de koelvraag. Dat maakt het mogelijk om ruimtes gericht en met relatief hoge capaciteit te koelen. “Als een woning eenmaal is opgewarmd door zoninstraling, kan het dagen duren voordat die warmte weer weg is”, zegt Hageman. “Met actieve koeling via een airco kun je dat proces veel sneller sturen.” Daarmee verschuift koeling langzaam van een luxe toepassing naar een standaard functie in woningen.
Slim omgaan met eigen energie
Ook de groei van zonnepanelen speelt een rol. Nu terugleveren van zonne-energie minder aantrekkelijk wordt vanwege het wegvallen van de salderingsregeling, zoeken huishoudens naar manieren om opgewekte elektriciteit direct te gebruiken. Airconditioning kan daarin een rol spelen, zeker wanneer systemen worden gekoppeld aan een energiemanagementsysteem. Dat kan apparaten automatisch laten inschakelen wanneer er overschot aan PV-stroom is. Nieuwe koudemiddelen veranderen de markt. Naast de groei van de aircomarkt staat de sector voor een belangrijke technologische uitdaging. Europese regelgeving rond F-gassen verplicht fabrikanten en installateurs om koudemiddelen met een hoge Global Warming Potential (GWP) geleidelijk uit te faseren. “In veel airconditioningsystemen wordt momenteel nog R32 toegepast,” zegt Hageman. “Met een GWP van circa 675 ligt dat ruim boven de grens die Europa voor kleinere systemen stelt.”
Airco nog vaak gezien als middel om mee te koelen
Daardoor stappen fabrikanten steeds vaker over op koudemiddelen met een lagere klimaatimpact. Voor residentiële toepassingen komt propaan (R290) daarbij nadrukkelijk in beeld, vanwege de zeer lage GWP en de goede prestaties bij hogere temperaturen. Tegelijk vraagt dit koudemiddel in de praktijk om andere veiligheidsmaatregelen en aangepaste werkwijzen bij installatie en onderhoud. Voor installateurs betekent dat onder meer investeren in nieuwe kennis, certificering en apparatuur. De huidige F-gascertificaten vervallen in 2029 en maken plaats voor nieuwe certificeringen met strengere eisen voor het werken met koolwaterstoffen zoals propaan. Volgens Hageman kan die ontwikkeling gevolgen hebben voor de installatiecapaciteit.
Installateurs moeten investeren in nieuwe kennis en apparatuur, terwijl airco’s tegelijkertijd relatief eenvoudig verkrijgbaar zijn, bijvoorbeeld via webshops of bouwmarkten. “Technisch gezien kan iemand zo’n systeem soms zelf aansluiten”, zegt hij. “Maar bij incorrecte installatie en inbedrijfstelling loop je risico op lekkages of veiligheidsproblemen.”
Sector in transitie
Hageman meent dat de airconditioning een steeds serieuzere plek krijgt binnen het klimaatsysteem van woningen. “Het wordt nog vaak gezien als iets om mee te koelen”, zegt hij. “Maar in feite heb je te maken met een systeem dat ook met een hoog rendement kan verwarmen.” Tegelijkertijd verandert de sector snel door nieuwe koudemiddelen en regelgeving. Volgens Hageman vraagt dat om nieuwe kennis en vaardigheden bij installateurs.
Technische Unie investeert actief in de ondersteuning van installateurs met productkennis, trainingen en opleidingen via onder meer TU Campus. “We leveren niet alleen producten”, zegt hij. “We helpen installateurs ook om met de nieuwe techniek en regelgeving te werken.” Daarnaast zet de organisatie in op een goede beschikbaarheid van airco’s en toebehoren, zodat installateurs ook in de praktijk snel kunnen schakelen. Wie zich verder wil verdiepen in de mogelijkheden en toepassingen, kan terecht bij Technische Unie voor aanvullende informatie en ondersteuning.
