fbpx
Artikel

Utopia: een yurt van stro

Utopia is een ecologische levensloopbestendige en zo veel mogelijk autarkische woning, gemaakt van duurzame en milieuvriendelijke bouwmaterialen en voorzien van duurzame technieken.

Lange bouwtijd

Ronald Salters had als basisvorm voor zijn bijna autarkische woning een yurt in gedachten: een traditionele Mongoolse trekkerstent met in het midden van het ronde dak een ‘stookgat’. In tweede instantie koos hij toch, samen met architect Michel Post van Orio architecten, voor strobouw.

utopia 3Belgische bouwmethode

De balen stro zijn tussen de staanders van de draagstructuur gestapeld. De afwerking van de strobalen is aan de buitenzijde met tras/kalkstuc die onder extra hoge druk op de strobalen is gespoten. Alle aansluitingen van de strobalen met houten delen werden eerst over een brede zone voorzien van ribben strekgaas van roestvast staal, om scheuren in het stucwerk te voorkomen. Aan de binnenzijde is het stro eerst betengeld en ter plaatse van aansluitingen voorzien van rietmatten, alvorens er een leemstuclaag is opgespoten. De uiteindelijke dikte van die eerste stuclaag is 40 tot 60 mm. Het duurt verschillende weken voordat deze droog genoeg is om af te werken met nog twee met de hand aan te brengen afwerkingslagen. In deze laatste lagen wordt voor de sterkte glasvezel verwerkt.

Houtvergasser

Het huis wordt verwarmd door lagetemperatuur-vloerverwarming op de begane grond én in de badkamer op de verdieping, aangevuld met stralingswanden waarvoor de leidingen in de leemlaag van de strowanden – de buitenmuren dus – zijn aangebracht. De warmtebron van de verwarmingsinstallatie is een Juratherm-houtvergasser, die eruitziet als een gewone houtkachel. De vergasser staat in de woonkamer en er worden geen pellets maar massieve houtblokken in verbrand. De vergasser werkt op natuurlijke trek. Het vermogen van de ketel is 18,5 kW en het rendement is 92%. De naverbrandingsruimte onderin de kachel (250 °C) heeft een dubbele wand gevuld met 34 liter water. De in het water opgenomen warmte wordt opgeslagen in twee geïsoleerde 500 liter-vaten in de kelder, waarop een warmtepomp is aangesloten. De bewoners hoeven dus niet continu de houtkachel te stoken om de verwarming op gang te houden.

utopia 2Natuurlijke ventilatie

Voor de warmwatervoorziening liggen er vijf zonnecollectoren op het dak. Wanneer het boilervat op temperatuur is, gaat overwarmte naar de opslagvaten van de CV. Dit alles is elektronisch gestuurd. Verder liggen er nog dertien PV-panelen op het dak. Er is uiteraard geen gasaansluiting. Als noodvoorziening en vorstbeveiliging zitten er behalve de warmtewisselaars, elektrische elementen in de boiler- en opslagvaten. De ventilatie is natuurlijk, met mechanische afzuiging die per ruimte afzonderlijk wordt gestuurd op grond van de samenstelling van de lucht, zoals CO2- en vochtgehalte. Er is geen warmteterugwinning in het ventilatiesysteem opgenomen, omdat dat te duur was in relatie tot de beperkte opbrengst. Voor de bewatering van tuin en delen van het sedumdak die onder het grote overstek liggen, wordt water uit de grond opgepompt. Dit gebeurt met een hydrofoor.

Locatie: Messenmaker, Cuijk
Opdrachtgever en bouwmanagement: Ronald Salters, Cuijk
Ontwerp: Michel Post van Orio architecten, Utrecht
Constructieadviseur: B2CO, Ede
Energieadvies: Klimaat Beheer Energie- en Installatieadviseurs, Arnhem
W-tekeningen en advies waterhuishouding: Drift Engineering, Zoetermeer
Verwarming: Dutch Energy Factory, Gouda

Tekst: Marein Kolkmeijer, foto’s: Ronald Salters, Marein Kolkmeijer